ਪਰ 1909 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਮ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਖਾਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਜੀਬ ਹੈ ਨਾ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਟ੍ਰੇਨ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਚਾਹੇ ਬਦਬੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਫਾਈ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਹੀ।
ਪਰ 1909 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਮ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਖਾਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਜੀਬ ਹੈ ਨਾ?
55 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਟ੍ਰੇਨ 1853 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ 55 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਲ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਲਟ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟਾਇਲਟ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਉਤਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਯਾਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਨੇ ਬਦਲੀ ਕਹਾਣੀ
2 ਜੁਲਾਈ 1909 ਨੂੰ ਓਖਿਲ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਬਗੰਜ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ ਆਫਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ। ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਓਖਿਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਅਹਿਮਦਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਟ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਉਤਰੇ, ਪਰ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਗਾਰਡ ਨੇ ਸੀਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨ ਚੱਲ ਪਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੋਟਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧੋਤੀ ਫੜ ਕੇ ਭੱਜੇ, ਪਰ ਟ੍ਰੇਨ ਛੁੱਟ ਗਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗਲਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸਾਫ਼ ਝਲਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੋ ਗਈ।
ਚਿੱਠੀ ਕਾਰਨ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਓਖਿਲ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਲਵੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਅਰ ਕਲਾਸ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚਿੱਠੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।
ਅੱਜ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚਿੱਠੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਸ ਸਾਧਾਰਨ ਬੰਗਾਲੀ ਯਾਤਰੀ ਓਖਿਲ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਦਾ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਪੇਟ ਫੜ ਕੇ ਅਗਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਈ।