ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਣ; ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ ਖਰਚ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਬੱਚਤ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਅਧਾਰਤ ਦੋਹਰੀ ਬਾਲਣ ਡੀਜ਼ਲ ਮਲਟੀਪਲ ਯੂਨਿਟ (DMU) ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ।
Posted By Jagjit Singh
Publish Date: Fri, 30 Jan 2026 09:42 PM (IST)
Updated Date: Fri, 30 Jan 2026 09:45 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਬੱਚਤ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਅਧਾਰਤ ਦੋਹਰੀ ਬਾਲਣ ਡੀਜ਼ਲ ਮਲਟੀਪਲ ਯੂਨਿਟ (DMU) ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ LNG-ਡੀਜ਼ਲ DMU ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਇਹ ਨਵੀਨਤਾ ਰੇਲ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਏਗੀ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗੀ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਰੇਲਵੇ ਮੈਨੇਜਰ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ 30 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੋਚਿੰਗ ਡਿਪੂ ਵਿਖੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਦੋ 1,400-ਹਾਰਸਪਾਵਰ DMU ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ LNG ਦੇ ਦੋਹਰੇ-ਈਂਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ LNG ਦੀ ਵਰਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ।
ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ
ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਫ਼, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੇਲ ਸੰਚਾਲਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਡੀਜ਼ਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮਲਟੀਪਲ ਯੂਨਿਟ (DEMU) ਦੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਪਾਵਰ ਕਾਰ (DPC) ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਅਧਾਰਤ ਦੋਹਰਾ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।'
ਇਹਨਾਂ ਸੋਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨੇ 2000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
LNG-ਡੀਜ਼ਲ ਦੋਹਰਾ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੰਜਣ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ CO₂, NOx, ਅਤੇ PM। ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, LNG ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗਤਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਟੈਸਟ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ DPC ਲਗਭਗ ₹11.9 ਲੱਖ ਸਾਲਾਨਾ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ 8-ਕੋਚ ਵਾਲਾ DMU ਰੇਕ ₹23.9 ਲੱਖ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੈਸ ਭਰਨ 'ਤੇ 2200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਈਂਧਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਐਨਜੀ ਵਿਚਕਾਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਜਣ ਰਵਾਇਤੀ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ 2200 ਲੀਟਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ LNG ਟੈਂਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 950-1000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ LNG ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪੂਰੇ ਚਾਰਜ 'ਤੇ 2200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਫਿਊਲਿੰਗ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ RDSO ਤੋਂ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।