ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ: ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਰਚਿਆ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਲੋਹਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰਲੇ ਅੱਤਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸਟੀਕ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਨੂੰ ਪਹਿਲਗਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਸਰਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਬੇਕਸੂਰ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਲਾਨੀ ਸਨ।

ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦਾ ਆਗਾਜ਼

7 ਮਈ 2025 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ 'ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਥਲ ਸੈਨਾ, ਨੌਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸੀ। ਤਿੰਨਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (PoK) ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਂ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ, ਸੰਜਮਿਤ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਹਮਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ।

ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ (Indus Waters Treaty) ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵੀਜ਼ੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਵੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਹੀ ਵੈਧ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਨਾਗਰਿਕਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਅਸਰ

ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਥੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਵਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹਨਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ। ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ, ਹਵਾਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਿਹਾ। ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ 'ਹਾਈ ਅਲਰਟ' 'ਤੇ ਰਹੇ।

10 ਮਈ 2025 ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਮੀ ਆਈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (DGMO) ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੋਂ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰੋਕਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਵਿਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।

ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰਲੇ ਅੱਤਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।