ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ 'ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ'; 99% ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਇਹ ਅਸਲੀ ਕਹਾਣੀ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਚਾਹੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਕਸੀਜਨ ਸਿਲੰਡਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇੱਕ ਹੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਜੋਸਫ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋਸਫ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ (ਪ੍ਰੀਸਟ) ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਅਤੇ ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ ਦਾ ਜਨਕ ਬਣਿਆ-

ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ

ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਤੀਨੀ (Latin), ਗ੍ਰੀਕ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ (Hebrew) ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ ਸਨ। 'ਡੇਵੈਂਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ' ਤੋਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ (Theology) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ ਬਣ ਗਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗੈਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਇੰਝ ਕੀਤੀ 'ਆਕਸੀਜਨ' ਦੀ ਖੋਜ

ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 1 ਅਗਸਤ, 1774 ਦਾ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਹੀ ਦਿਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ, ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ 12 ਇੰਚ ਦਾ ਬਰਨਿੰਗ ਲੈਂਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ 'ਮਰਕਿਊਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ' ਨਾਮ ਦੇ ਕੈਮੀਕਲ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੈਸ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਰੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਹਿਕ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੈਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਮੋਮਬੱਤੀ ਰੱਖੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਟ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਕੱਚ ਦੇ ਜਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਉਸ ਗੈਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ।

ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਹਵਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੂਹਾ ਉਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀਲਾ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜੀ ਹੋਈ ਇਸ ਜਾਦੂਈ ਹਵਾ ਨੂੰ 'ਡੀਫਲੋਜਿਸਟਿਕੇਟਿਡ ਏਅਰ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਆਕਸੀਜਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਫਿੰਗ ਗੈਸ (ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ), ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।

ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ ਦੇ ਅਸਲੀ 'ਜਨਕ'

ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜੋ ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕਸ ਅਤੇ ਸੋਡਾ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1767 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਕ (Chalk) ਉੱਤੇ ਸਲਫਿਊਰਿਕ ਐਸਿਡ ਪਾ ਕੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗੈਸ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ 'ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ' ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸੁਆਦੀ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1772 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੈਸਿਪੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨ 'ਕੋਪਲੇ ਮੈਡਲ' (Copley Medal) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।