ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ 'ਖ਼ੂਨੀ ਝਰਨਾ'! ਚਿੱਟੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਵਹਿੰਦੀ ਲਾਲ ਧਾਰਾ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼?

ਨਈਦੁਨੀਆ, ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ: ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਜਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੱਡ-ਚੀਰਵੀਂ ਠੰਢ ਅਤੇ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਸਫੈਦ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਜ਼ਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰੂਹ ਕੰਬ ਜਾਵੇ। ਮੈਕਮੁਰਡੋ ਡਰਾਈ ਵੈਲੀ (McMurdo Dry Valleys) ਦੇ ਟੇਲਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੀ ਇੱਕ ਜਲਧਾਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਸੇ ਤਾਜ਼ੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੜ੍ਹੀ ਲਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਮੇਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 'ਬਲੱਡ ਫਾਲਸ' (Blood Falls) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਆਖਰ ਇਸ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡੂੰਘਾ ਵਿਗਿਆਨ? ਆਓ ਇਸ ਰਹਿਸ ਦੇ ਪੰਨੇ ਫੋਲਦੇ ਹਾਂ।

ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਜਦੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ

ਇਸ 'ਖ਼ੂਨੀ ਝਰਨੇ' ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਝਲਕ ਸਾਲ 1911 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਥਾਮਸ ਗ੍ਰਿਫਿਥ ਟੇਲਰ ਨੇ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਲਾਲ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਥਿਊਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਲਾਲ ਕਾਈ (Red Algae) ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਝਾਕਿਆ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਨਿਕਲਿਆ।

ਕੀ ਹੈ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਅਸਲੀ 'ਕੈਮੀਕਲ ਲੋਚਾ'?

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਝਰਨੇ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖਾਰੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਛਿਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਪਿਛਲੇ 20 ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਜੰਗ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ: ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ (ਲੋਹਾ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਹਵਾ (ਆਕਸੀਜਨ) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਇਰਨ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲਾਲ ਰੰਗ: ਇਹ ਠੀਕ ਉਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਾਣੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਯਾਨੀ ਖ਼ੂਨ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਖਾਰਾਪਨ: ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਝਰਨਾ ਜੰਮਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਏਲੀਅਨ ਲਾਈਫ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵ

ਬਲੱਡ ਫਾਲਸ ਕੇਵਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਖਮ ਜੀਵ (Microbes) ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ। ਇਹ ਜੀਵ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸਲਫੇਟ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਗਲ (Mars) ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਯੂਰੋਪਾ' ਵਰਗੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ?

ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਕਿਸੇ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਬਲੱਡ ਫਾਲਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟੂਰਿਸਟ ਸਰਕਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੀ ਰਿਸਰਚ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੀ ਇਸ ਰਹਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹਨ।