ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਸੁਪਰ-ਸਮਾਰਟ ਅਤੇ ਹੈਲਦੀ? ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਛਿਪਿਆ ਹੈ ਸਿਹਤ ਦਾ ਰਾਜ਼

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਰ ਸਾਲ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 'ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਡੇਅ' (World Health Day) ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰ ਬਾਲ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ, ਡਾ. ਸੋਮਸੁੰਦਰਮ ਏ (MD, FIAP) ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਰੁਟੀਨ, ਉਸਦਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਿਮਾਗ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਸਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ (ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਕਿੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਦਮ ਬੱਚੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਵਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦੌਰ

ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਰ ਇੰਨਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸਿੱਧਾ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਪਗ 3% ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮਜਾਤ ਨੁਕਸ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਭ 'ਚ ਪਲ ਰਿਹਾ ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਢਾਲ ਹੈ।

'ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣਾ' ਨਹੀਂ, 'ਸਹੀ ਖਾਣਾ' ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਖਾਣੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Quality) 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਜੋ ਵੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਪਲੇਸੈਂਟਾ' ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਬੱਚੇ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੁਝ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਜਾਦੂਈ ਅਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ:

ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ: ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 'ਨਿਊਰਲ ਟਿਊਬ ਡਿਫੈਕਟ' ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ 70% ਤਕ ਟਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਇਰਨ: ਇਹ ਖੂਨ 'ਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ: ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਆਇਓਡੀਨ ਤੇ ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ: ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਬੱਚੇ ਨੂੰ 'ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ'

ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵੀ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚੋਂ ਕੁਝ 'ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼' ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ

ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ (Vaccination) ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰਭਨਾਲ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲੀ ਖੰਘ ਦੀ ਮਿਸਾਲ: ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਕਾਲੀ ਖੰਘ ਦਾ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਉਮਰ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਨੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹੈਲਦੀ ਬੇਬੀ, ਹੈਪੀ ਮੌਮ

ਘਰ ਵਿਚ ਨੰਨ੍ਹੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਪੜੇ ਖਰੀਦਣਾ ਜਾਂ ਕਮਰਾ ਸਜਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲੀ ਤਿਆਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ, ਨਿਯਮਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਟੀਕੇ—ਇਹ ਉਹ ਫੈਸਲੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।