ਰੀਲਾਂ ਦੀ ਲਤ, ਇਕੱਲਾਪਣ ਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ : ਕਿਵੇਂ ਮਾਡਰਨ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਖੋਖਲਾ?

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ, ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ, ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਮੂਡ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਡਾ. ਕੁਨਾਲ ਬਹਿਰਾਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਇਸ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਤੇ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰੈਸ

ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਮੀਦਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਨੰਬਰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਟੀਨਏਜਰਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਨਾਮਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਵਧਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ, ਨਵੀਂਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮਾਇਆਜਾਲ

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਸ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਹਾਈਪਰ-ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਲਾਈਕ ਅਤੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਲਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਧਿਆਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਕੱਲੇਪਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੰਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ

ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਕੱਲੇਪਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਫ਼ਿਸ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਫਰੰਟਲ ਲੋਬ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਟੀਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਡਰੱਗਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰੰਟਲ ਲੋਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕੋਚ ਤੇ ਲੋਕ-ਲਾਜ

ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲੰਕ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ ਕਿ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਕੀ ਸੋਚੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਣ, ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।