ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੌਫ਼ੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਸਰ 'ਕੈਫੀਨ' ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡੀਕੈਫ ਕੌਫ਼ੀ (Decaf) ਯਾਨੀ ਬਿਨਾਂ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੀ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੌਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਫੇਨੋਲਸ, ਕਲੋਰੋਜੈਨਿਕ ਐਸਿਡ ਵਰਗੇ ਕਈ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸਟ੍ਰੈੱਸ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਜੋ ਕੌਫ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 'ਨੀਂਦ ਭਜਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ' ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਈ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੌਫ਼ੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਖ਼ਾਸ ਅਤੇ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਸਗੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਡਰਿੰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ।
ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ
ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਨਚੇਤ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ (Mental Health) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 20 ਤੋਂ 25 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਜੋਖਮ 40 ਤੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਭ ਉਦੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਸ਼ਰਾਬ, ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਫ਼ਾਇਦਾ
ਕੌਫ਼ੀ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਨਿਯਮਤ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਾਰਕਿੰਸਨ'ਸ (Parkinson's) ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਅਤੇ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਨਿਊਟਰਲ' ਯਾਨੀ ਸਾਧਾਰਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਫ਼ੀ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਲਈ ਫ਼ਾਇਦੇ
ਕੌਫ਼ੀ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਕਈ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ:
ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼
ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਿੰਡਰੋਮ
ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਸਟ੍ਰੋਕ (ਲਕਵਾ)
ਇਹ ਫ਼ਾਇਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਫ਼ੀ ਇੰਸੁਲਿਨ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ (Inflammation) ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਕੈਫੀਨ ਦਾ ਕਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੌਫ਼ੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਸਰ 'ਕੈਫੀਨ' ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡੀਕੈਫ ਕੌਫ਼ੀ (Decaf) ਯਾਨੀ ਬਿਨਾਂ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੀ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੌਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਫੇਨੋਲਸ, ਕਲੋਰੋਜੈਨਿਕ ਐਸਿਡ ਵਰਗੇ ਕਈ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸਟ੍ਰੈੱਸ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿੰਨੀ ਕੌਫ਼ੀ ਹੈ ਸਹੀ?
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 2 ਤੋਂ 4 ਕੱਪ ਕੌਫ਼ੀ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਫੀਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੌਫ਼ੀ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਇਸਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।