ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਪੋਸ਼ਣ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬੱਚੇ ਦੇ DNA ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ; ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਕਸਟਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡੋਰੇਟਾ ਕਾਰਾਮਾਸਕੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਸਥਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Posted By alisha
Publish Date: Sat, 18 Apr 2026 11:54 AM (IST)
Updated Date: Sat, 18 Apr 2026 11:57 AM (IST)
ਪ੍ਰੈੱਸ ਟ੍ਰੱਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (PTI), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਰਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ, ਮੋਟਾਪੇ ਅਤੇ ਐਲਰਜੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਦੇ ਡੀਐਨਏ (DNA) ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
DNA 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ 'ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ' ਬਦਲਾਅ
ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ 'ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ ਮਾਰਕਰ' (Epigenetic Markers) ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਰਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੀਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੇਲ ਦਾ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ।
3,421 ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਈ ਖੋਜ
ਸਪੇਨ ਦੇ 'ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ' (ISGlobal) ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀਆਂ ਐਕਸਟਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 3,421 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਮਿਥਾਈਲੇਸ਼ਨ (DNA Methylation) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਨਤੀਜੇ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ (ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੀਨਾਂ 'ਤੇ ਮਿਥਾਈਲੇਸ਼ਨ ਮਾਰਕਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਏ ਗਏ।
ਮਹੱਤਤਾ: ਡੀਐਨਏ ਮਿਥਾਈਲੇਸ਼ਨ ਇੱਕ 'ਆਫ਼ ਸਵਿੱਚ' ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਜੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਰੂਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜੀਨੋਮਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਕਸਟਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡੋਰੇਟਾ ਕਾਰਾਮਾਸਕੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਸਥਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਜਾਂਚ?
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 5 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਭੀ ਦੀ ਤਾਰ (Umbilical Cord) ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ 11 ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਜਰਨਲ 'ਕਲੀਨਿਕਲ ਐਪੀਜੇਨੇਟਿਕਸ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।