ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਤੇ ਆਮ ਸਿਰਦਰਦ 'ਚ ਕੀ ਹੁੰਦੈ ਅੰਤਰ? ਜਾਣੋ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰਕ ਤੇ ਕਦੋਂ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

onlymyhealth। ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਦਰਦ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖਣਾ, ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਪੀਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਤਣਾਅ (tension) ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਦਰਦ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਦ ਅਕਸਰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਖਿਚਾਅ ਜਾਂ ਕਸਾਅ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਪੇਨਕਿਲਰ ਲੈ ਕੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਪਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧੜਕਣ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਸਿਰਦਰਦ ਅਤੇ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ?

ਸੀਨੀਅਰ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ, ਡਾ. ਆਰ.ਆਰ. ਦੱਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਆਮ ਸਿਰਦਰਦ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਕਸਾਅ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਟਾਈਟ ਬੈਂਡ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਦਰਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ (stress), ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖਣ, ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਦਰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਸਿਰਦਰਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਦਰਦ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਾਮ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਪੇਨਕਿਲਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ (Migraine)

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਡਿਸਆਰਡਰ (ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਿਮਾਰੀ) ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਨ ਸਿਰਦਰਦ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧੜਕਣ (throbbing) ਵਰਗਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਦ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਚੱਲਣਾ-ਫਿਰਨਾ ਜਾਂ ਆਮ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਦਰਦ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ (nausea), ਉਲਟੀ (vomiting) ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਸਿਰਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਰੂਟੀਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦਾ ਅਟੈਕ 24 ਤੋਂ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਆਮ ਪੇਨਕਿਲਰ ਵੀ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰਦਰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਆਰ.ਆਰ. ਦੱਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਅਟੈਕ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਆਮ ਸਿਰਦਰਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ, ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿਰਦਰਦ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਹਰ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਦਰਦ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਫਰਕ ਪਛਾਣਨਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ।