ਅਕਸਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੁਣ ਪਲਟ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੱਲ-ਗੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ' ਮੰਨ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਡੂੰਘੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅਕਸਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੁਣ ਪਲਟ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੱਲ-ਗੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ' ਮੰਨ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਡੂੰਘੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 5 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ:
1. ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣੀ
ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਸਕੂਲ, ਟਿਊਸ਼ਨ ਜਾਂ ਖੇਡਾਂ ਕਾਰਨ ਬੱਚਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਿੱਝ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਾ ਪਾਉਣਾ
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਡਰ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੁੜੱਤਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
3. ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਜੇਕਰ ਮਾਪੇ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁੱਝੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਗਲਤ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਡਾਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
4. ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹਤ
8 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਖ਼ੁਦ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਛੋਟੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖੋਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਲਟ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
5. ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਜਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ
ਬੱਚੇ ਉਹੀ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅਜ਼/ਕਾਰਟੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਸਮਝੇ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸੁਝਾਅ: ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਪਲਟ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਂਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।