WHO: ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਨੀਆ ਖਸਰੇ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ’ਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰੋ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਹਰ ਬਿਮਾਰੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਸਰੇ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਸਰੇ ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 83% ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ 95% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। WHO ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 2024 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 142 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਖਸਰੇ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ-

ਕੀ ਹੈ ਖਸਰਾ?

Measles, ਜਿਸਨੂੰ ਖਸਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਸਰਾ ਨਾਮਕ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਖੰਘਣ ਜਾਂ ਛਿੱਕਣ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਖਸਰੇ ਦੇ ਲੱਛਣ

WHO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਸਰੇ ਦੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ 10-14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4-7 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:-

ਵਗਦਾ ਨੱਕ

ਖੰਘ

ਲਾਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆ ਅੱਖਾਂ

ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਚਿੱਟੇ ਚਟਾਕ

ਚਿਹਰੇ, ਗਰਦਨ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਧੱਫੜ

ਖਸਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: -

ਅੰਨ੍ਹਾਪਨ

ਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ

ਗੰਭੀਰ ਦਸਤ

ਕੰਨ ਦੀ ਲਾਗ

ਨਿਮੋਨੀਆ ਸਮੇਤ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

ਇਨਸੇਫਲਾਈਟਿਸ (ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੋਜ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ)

ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਖਸਰਾ?

ਖਸਰਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਖੰਘ ਜਾਂ ਛਿੱਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਹਵਾ ’ਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਛੂਤਕਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੂਤਕਾਰੀ ਹੈ ਤੇ ਖਸਰੇ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਬਿਨਾਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10 ਵਿੱਚੋਂ 9 ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਿਸਕ ਫੈਕਟਰ

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਖਸਰਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਕੁਪੋਸ਼ਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ HIV ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਖਸਰੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ

WHO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਸਰੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਸਰੇ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਹੈ।