Birthmarks: ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ? ਕਦੋਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ, ਜਾਣੋ ਸਭ ਕੁਝ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਤਿਲ ਜਾਂ ਲਾਲ ਧੱਬੇ ਆਖਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਹੱਥ 'ਤੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ। ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਬਰਥਮਾਰਕ' (Birthmark) ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਪਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਬਰਥਮਾਰਕ ਬਾਰੇ।

ਬਰਥਮਾਰਕ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਬਰਥਮਾਰਕ ਜਨਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਰੰਗਾਂ, ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਥਮਾਰਕ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਤਿਲ (ਕੰਜੇਨਿਟਲ ਨੇਵੀ), ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਕਿਨ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬਰਥਮਾਰਕ ਦੇ ਰੰਗ, ਆਕਾਰ, ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖਾਰਸ਼, ਦਰਦ ਜਾਂ ਖੂਨ ਆਉਣ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਿਖੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ (ਡਰਮਾਟੋਲੋਜਿਸਟ) ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬਰਥਮਾਰਕ ਕਿਉਂ ਬਣਦੇ ਹਨ?

ਬਰਥਮਾਰਕ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:

ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ: ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਰਕਤ ਨਾੜੀਆਂ (blood vessels) ਦਾ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬਣ ਸਕਣਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 'ਵੈਸਕੁਲਰ ਬਰਥਮਾਰਕ' ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਪਿਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ: ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (ਮੇਲਾਨੋਸਾਈਟਸ) ਦਾ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 'ਪਿਗਮੈਂਟਡ ਬਰਥਮਾਰਕ' ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ: ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਰਥਮਾਰਕ ਹੋਣਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੈਡੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨ: ਕੁਝ ਖਾਸ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਵਸ ਸੇਬੇਸੀਅਸ ਸਿੰਡਰੋਮ ਜਾਂ ਨਿਊਰੋਫਾਈਬਰੋਮੈਟੋਸਿਸ ਵੀ ਬਰਥਮਾਰਕ ਬਣਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੀ ਬਰਥਮਾਰਕ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਬਰਥਮਾਰਕ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਰਥਮਾਰਕ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰ ਬਰਥਮਾਰਕ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:

ਕਰਾਇਓਥੈਰੇਪੀ (Cryotherapy)

ਲੇਜ਼ਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ

ਸਰਜਰੀ

ਕੋਰਟੀਸੋਨ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਰਥਮਾਰਕ ਦਾ ਇਲਾਜ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਬਰਥਮਾਰਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਲਾਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।