ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ- "ਓਹ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਸੀ?", ਸਮਝੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਸਾਇੰਸ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਰਸੋਈ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਇੱਕਦਮ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ- "ਅਰੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਸੀ?" ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਦਰਅਸਲ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਡੋਰਵੇਅ ਇਫੈਕਟ' (Doorway Effect) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਇੱਕਦਮ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।

ਦਿਮਾਗ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ 'ਰੀਸੈੱਟ'

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨੋਟਰੇ ਡੇਮ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 'ਰੀਸੈੱਟ' ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ 'ਈਵੈਂਟ ਬਾਊਂਡਰੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਬਦਲਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਪੁਰਾਣੀ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੇ 'ਟੈਬ' ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ 'ਟੈਬ' ਜਾਂ 'ਐਪਸ' ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਫੋਨ ਨੂੰ ਹੈਂਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਪਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਇਵੇਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨਵੇਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਜਗ੍ਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕੰਮ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕੁਝ ਆਸਾਨ ਟਿਪਸ:

ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਓ: ਜੋ ਸਾਮਾਨ ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਲਓ।

ਬੋਲ ਕੇ ਜਾਓ: ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਜਾਓ।

ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ: ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਓ।