ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਰਾਬ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੇਟ? ਜਾਣੋ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਖਾਸ ਨੁਸਖ਼ੇ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ (Gut Health) ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਅਮਰੀਸ਼ ਸਾਹਨੀ (ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਲਿਵਰ ਐਂਡ ਡਾਇਜੈਸਟਿਵ ਡਿਜੀਜ਼, BLK-Max ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਫੰਗੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਚਨ, ਇਮਿਊਨਿਟੀ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਪੇਟ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨਾ

ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ 'ਡਿਸਬਾਇਓਸਿਸ' ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪੇਟ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਸੰਤੁਲਨ।

ਬ੍ਰੌਡ-ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜੋ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੇ ਚੰਗੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਰ: ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਕਲਿੰਡਾਮਾਈਸਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ 'ਰੇਸਿਸਟੈਂਟ' (ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ) ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਡਾਇਰੀਆ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ-ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਡਾਇਰੀਆ' ਹੈ।

ਕਿੰਨਾ ਆਮ ਹੈ? ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰਨ: ਚੰਗੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਘਟਣ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ Clostridium difficile ਵਰਗੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ (Toxins) ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਲੱਛਣ: ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮਰੋੜ, ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਦਸਤ। ਜੇਕਰ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਲਾਈਟਿਸ ਜਾਂ IBS ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੇ

ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਰੇਸਿਸਟੈਂਸ: ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ 'ਤੇ ਅਸਰ: ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਐਲਰਜੀ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪੇਟ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕਰੀਏ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੇਟ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉਪਾਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:

ਸਹੀ ਡਾਈਟ: ਲਸਣ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਵਰਗੇ 'ਪ੍ਰੀਬਾਇਓਟਿਕ' ਫਾਈਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਓ।

ਫਰਮੈਂਟਡ ਫੂਡਸ: ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿਮਚੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਓ ਜੋ 'ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕਸ' ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ: ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਬਾਇਓਟਿਕ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਲਓ (ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)।

ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ: ਖੂਬ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।

ਸਾਵਧਾਨੀ: ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਜ਼ੁਕਾਮ-ਖੰਘ) ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਨਾ ਲਓ।