ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ 'ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਪੌਲੀਪਸ' (Polyps) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਏ.ਐਨ.ਆਈ., ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਕੈਂਸਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਨੇ ਆਂਦਰਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਲੋਰੈਕਟਲ ਕੈਂਸਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ 'ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਪੌਲੀਪਸ' (Polyps) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੌਲੀਪਸ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ
ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਪਣ ਵਾਲੇ ਪੌਲੀਪਸ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ:
ਐਡੇਨੋਮਾ (Adenoma): ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਟਿਊਮਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵਾਲੇ 'ਐਪੀਥੀਲੀਅਲ' ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੇਰੇਟਿਡ ਪੌਲੀਪਸ (Serrated Polyps): ਇਹ ਆਂਦਰ ਜਾਂ ਮਲਾਸ਼ਯ (Rectum) ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਰੀ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ 'ਸੇਰੇਟਿਡ ਪੌਲੀਪਸ', 'ਐਡੇਨੋਮਾ' ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਨਵੀਂ ਰਿਸਰਚ?
'ਕਲੀਨੀਕਲ ਗੈਸਟ੍ਰੋਐਂਟਰੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਹੈਪੇਟੋਲੋਜੀ' ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਫਲਿੰਡਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫਲਿੰਡਰਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 8,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਲੋਨੋਸਕੋਪੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਐਡੇਨੋਮਾ' ਅਤੇ 'ਸੇਰੇਟਿਡ ਪੌਲੀਪਸ' ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਡਵਾਂਸ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਜੋਖਮ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਲੀਪ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੇਰੇਟਿਡ ਪੌਲੀਪਸ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਐਡੇਨੋਮਾ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬਚਾਅ ਹੀ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਇਲਾਜ
ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਪਸ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਲੀਪਸ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਤ ਕੋਲੋਨੋਸਕੋਪੀ (Colonoscopy) ਕਰਵਾਉਣਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ?
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੈਂਸਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।