ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜ ਰਿਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ, ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਣੋ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹੁੰਦੈ ਨੁਕਸਾਨ
ਖ਼ਰਾਬ ਨੀਂਦ, ਵੱਧਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਸਿੱਧੇ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਫੋਕਸ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ 'ਤੇ ਡਾ. ਕੁਣਾਲ ਸੂਦ ਨੇ ਕੁਝ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫੈਕਟਸ (ਤੱਥ) ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੇਮ-ਚੇਂਜਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
Posted By Sandip Kaur
Publish Date: Fri, 03 Apr 2026 08:04 AM (IST)
Updated Date: Fri, 03 Apr 2026 08:07 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਜਿਮ ਜਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਫਿੱਟ ਰੱਖਣਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਕੀ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਦਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੁੱਢਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦਾ ਆਕਾਰ ਵੀ ਸੁੰਗੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਖ਼ਰਾਬ ਨੀਂਦ, ਵੱਧਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਸਿੱਧੇ ਸਾਡੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਫੋਕਸ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ 'ਤੇ ਡਾ. ਕੁਣਾਲ ਸੂਦ ਨੇ ਕੁਝ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫੈਕਟਸ (ਤੱਥ) ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਗੇਮ-ਚੇਂਜਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸੁੰਗੜਦਾ ਦਿਮਾਗ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਖ਼ਰਾਬ ਨੀਂਦ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਰਿਸਰਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਗ੍ਰੇ ਮੈਟਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ ਸੁੰਗੜਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੂੜੇ ਜਿਵੇਂ ਬੀਟਾ-ਐਮਾਈਲੋਇਡ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਸਟ੍ਰੈੱਸ (ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ)
ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕੋਰਟੈਕਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਤਣਾਅ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਪਸੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਓਮੇਗਾ-3 ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਹੈਲਦੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰੇਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਕ੍ਰੀਏਟਿਨ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।