ਸਿਰਦਰਦ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ? ਪੇਨਕਿਲਰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਆਪਣੇ Headache ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਟਾਈਪ
ਹਰ ਸਿਰਦਰਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਦਰਦ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕੋ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਦਰਅਸਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਪਿੱਛੇ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਸੇ—ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਅਸਲ ਜੜ੍ਹ ਕੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 24 Apr 2026 01:10 PM (IST)
Updated Date: Fri, 24 Apr 2026 01:14 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਹਰ ਸਿਰਦਰਦ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਦਰਦ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕੋ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਦਰਅਸਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਪਿੱਛੇ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਸੇ—ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਅਸਲ ਜੜ੍ਹ ਕੀ ਹੈ।
ਆਓ ਡਾ. (ਪ੍ਰੋ.) ਕੁਨਾਲ ਬਹਾਰਾਨੀ (ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ, ਯਥਾਰਥ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ) ਤੋਂ ਜਾਣੀਏ ਸਿਰਦਰਦ ਦੇ ਇਹ ਲੁਕਵੇਂ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਟੈਂਸ਼ਨ ਹੈੱਡਏਕ (Tension Headache)
ਇਹ ਸਿਰਦਰਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਟਾਈਟ ਬੈਂਡ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਬੈਠਣ ਦਾ ਗਲਤ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਖੂਬ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਗਰਦਨ ਦੀ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਓ।
ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ (Migraine)
ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦਾ ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਧੜਕਣ (throb) ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਹਨੇਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰੋ, ਠੰਢੀ ਸਿਕਾਈ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ (ਮੋਬਾਈਲ/ਟੀਵੀ) ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਕਲੱਸਟਰ ਹੈੱਡਏਕ (Cluster Headache)
ਇਹ ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਚੁਭਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੱਖ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਵਕਫੇ (intervals) 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਕਲੱਸਟਰ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
ਸਾਈਨਸ ਹੈੱਡਏਕ (Sinus Headache)
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਮੱਥੇ ਜਾਂ ਨੱਕ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਈਨਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਐਲਰਜੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੋਜ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਲਓ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਿਡ ਰਹੋ।
ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੈੱਡਏਕ
ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਹੈੱਡਏਕ: ਜਦੋਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧੜਕਣ ਵਰਗਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਬੀਪੀ (BP) ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੈੱਡਏਕ: ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁੰਗੜਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਕੈਫੀਨ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ
ਕੈਫੀਨ ਵਿਡ੍ਰੌਲ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਚਾਨਕ ਕੌਫੀ ਜਾਂ ਚਾਹ ਪੀਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਫੀਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਾਓ।
ਹਾਰਮੋਨਲ ਹੈੱਡਏਕ: ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਵਾਰੀ (periods) ਜਾਂ ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ।
ਸਲਾਹ: ਜੇਕਰ ਸਿਰਦਰਦ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਦ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।