ਬਿਨਾਂ ਸੱਟ ਲੱਗੇ ਸਰੀਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੀਲਾ? ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਰੀ
ਡਿੱਗਣ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨੀਲ ਪੈ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ?
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 17 Apr 2026 10:50 AM (IST)
Updated Date: Fri, 17 Apr 2026 10:51 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਡਿੱਗਣ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨੀਲ ਪੈ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ ਹੈ? ਪੁਣੇ ਦੇ ਇਨਾਮਦਾਰ ਮਲਟੀਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਕਲੀਨਿਕਲ ਹੇਮਾਟੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਉਰਮੀ ਸ਼ੇਠ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਮੰਨ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਹ 'ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ' (Haemophilia) ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ (Clot) ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ 'ਕਲੌਟਿੰਗ ਫੈਕਟਰਸ' ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਖੂਨ ਦਾ ਨਾ ਰੁਕਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈਣਾ: ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਸੱਟ 'ਤੇ ਹੀ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨੀਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉੱਭਰ ਆਉਣਾ।
ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ: ਗੋਡਿਆਂ, ਗਿੱਟਿਆਂ ਅਤੇ ਕੋਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਹੋਣਾ।
ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਵਗਦੇ ਰਹਿਣਾ।
ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ: ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਕਸੀਰ ਫੁੱਟਣਾ।
ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਲਕੇ ਦਰਦ, ਜਕੜਨ, ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹਰ ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈਣਾ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਹੈ?
ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ! ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈਣਾ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਦਾ ਹੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ:
ਪਲੇਟਲੇਟਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ।
ਲਿਵਰ (ਜਿਗਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ।
ਵਾਨ ਵਿਲੇਬ੍ਰਾਂਡ ਰੋਗ।
ਕੁਝ ਖਾਸ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ।
ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:
ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਫੈਮਿਲੀ ਹਿਸਟਰੀ: ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਕੋਏਗੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ' ਅਤੇ ਕਲੌਟਿੰਗ ਫੈਕਟਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਕਿ ਖੂਨ ਵਿੱਚ 'ਫੈਕਟਰ VIII' ਜਾਂ 'ਫੈਕਟਰ IX' ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ:
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਨੀਲ ਪੈਣ, ਮਾਮੂਲੀ ਸੱਟ 'ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆਉਣ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣ ਵਰਗੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।