115 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ, ਤਿੰਨ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਸੀ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ
ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Fri, 06 Feb 2026 02:55 PM (IST)
Updated Date: Fri, 06 Feb 2026 02:58 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ (Prescott) ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਿੰਨ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਨੂੰਨ
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਆਸਰੇ ਦੀ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਜਰ ਏ.ਜੇ. ਡੋਰਨ, ਜੌਨੀ ਡਿਊਕ ਅਤੇ ਫਰੈਂਕ ਐਮ. ਮਰਫੀ ਨੇ ਉਠਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਰਾਹ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਡੋਰਨ ਨੇ ਸਾਲ 1907 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਯਾਨੀ 1909 ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। 11 ਮਾਰਚ 1909 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਗਵਰਨਰ ਜੋਸੇਫ ਹੈਨਰੀ ਕਿੱਬੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾ ਹੁਨਰ
ਇਸ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਫਰੈਂਕ ਮਰਫੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ 4.5 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਡਬਲਯੂ.ਐਸ. ਇਲੀਅਟ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲਾਲ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਰਾਂਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਰੀਬ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
1 ਫਰਵਰੀ 1911 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 40 ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ— ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 60 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 25 ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋਵੇ। ਏ.ਜੇ. ਡੋਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਲੋੜਾਂ ਵਧੀਆਂ, ਇਸ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ। 1916 ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਅਪਾਹਜ ਖਣਿਕਾਂ (Miners) ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਅੱਜ ਵੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ 125 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 70 ਸਾਲ ਅਤੇ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤੈਅ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਫੀਸ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।