ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਰਨਾ, ਔਨਲਾਈਨ ਫਰਾਡ ਜਾਂ ਸਕੈਮ ਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਾ ਲਗਾ ਪਾਉਣਾ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਹਰਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਊਜ਼। ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ (Dementia), ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਕਸਰ ਹਲਕੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਅਸਰ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਏਵਰਬਲੂਮ ਹੈਲਥਕੇਅਰ' ਦੀ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਸਾਈਕੋਲੋਜਿਸਟ ਸਨਿਗਧਾ ਸੂਦ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਢਾਪਾ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ:
1. ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਣਾ
ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਲਦੀ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਅਪੌਇੰਟਮੈਂਟਾਂ ਮਿਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਣਾ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਭੁੱਲਣਾ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਣਾ
ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਲਝਣ ਵਾਲੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਬਿੱਲ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੋਣੀ, ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਡਿਸ਼ ਦੀ ਰੈਸਿਪੀ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਭਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਨਾ ਕਰ ਪਾਉਣਾ।
3. ਮੂਡ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਘਬਰਾਹਟ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਉਦਾਸੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੌਕਾਂ ਤੋਂ ਮਨ ਭਰ ਜਾਣਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ-ਜੁਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
4. ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਖੋਹਣਾ
ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਣਾ, ਦੂਰੀ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਾ ਲਗਾ ਸਕਣਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਹੋਣੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ-ਉਤਰਨ ਜਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
5. ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਲੈ ਸਕਣਾ
ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਰਨਾ, ਔਨਲਾਈਨ ਫਰਾਡ ਜਾਂ ਸਕੈਮ ਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਾ ਲਗਾ ਪਾਉਣਾ।
ਐਕਸਪਰਟ ਦੀ ਰਾਏ (Expert Advice)
ਸਨਿਗਧਾ ਸੂਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਨੇਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।