ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ 3 ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ, ਇਸ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧਦੈ ਖ਼ਤਰਾ
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਖ਼ਰਾਬ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸਰੀਰ 'ਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਾਮੂਲੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਗੈਸ ਸਮਝ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Wed, 08 Apr 2026 01:22 PM (IST)
Updated Date: Wed, 08 Apr 2026 01:28 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਘਰ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜਾ? ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਖ਼ਰਾਬ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸਰੀਰ 'ਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਾਮੂਲੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਗੈਸ ਸਮਝ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਵੈਂਸ਼ਨਲ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਸਨ ਐਕਸਪਰਟ, ਡਾ. ਸੰਜੇ ਭੋਜਰਾਜ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ 3 ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਔਰਤ ਲਈ ਲਾਈਫਸੇਵਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਕਦੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਥਕਾਵਟ: ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ, ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਆਰਾਮ ਨਾ ਮਿਲਣਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ: ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣੀ ਅਤੇ ਭਾਰ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਵਧਣਾ ਦਿਲ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਡਿਸਟ੍ਰੈਸ: ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਣਾਅ (Emotional Stress) ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਟਰੀਜ਼ (ਧਮਣੀਆਂ) 'ਚ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧਦਾ ਜੋਖ਼ਮ
ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਹ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਅਚਾਨਕ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਆਰਟਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਡ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਟਰੀਜ਼ 'ਚ ਸਖ਼ਤਪਨ (Stiffness) ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਖ਼ਰਾਬ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋਖ਼ਮ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਦੇਰੀ
ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ:
ਅਸਪਸ਼ਟ ਲੱਛਣ: ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਛਾਤੀ 'ਚ ਦਰਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਬਾੜੇ 'ਚ ਦਰਦ, ਪਿੱਠ ਵਿਚ ਦਰਦ, ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ 'ਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਚੂਕ: ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਿਕ ਅਟੈਕ ਜਾਂ ਐਸੀਡਿਟੀ ਸਮਝ ਕੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਰਿਕਵਰੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਰਿਕਵਰੀ 'ਤੇ ਓਨਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਜਿੰਨਾ ਮਰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ: 35 ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ 'ਚ ਲਿਪਿਡ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
ਸਟ੍ਰੈਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ: ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ 'ਚ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਕਰੋ।
ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।