ਕੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ? ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸੀ ਸੱਚਾਈ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ (Cervical Cancer) ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ, ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ Cervical Cancer Awareness Month ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਡਾ. ਅਨਾਦੀ ਪਚੌਰੀ (ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ) ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ?

ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾਵਾਇਰਸ (HPV) ਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਵਾਇਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਲਗ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ (ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ) ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ 'ਹਾਈ-ਰਿਸਕ' ਵਾਲਾ HPV ਵਾਇਰਸ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ (Cervix) 'ਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅਸਧਾਰਨ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਲਾਜ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਬੰਧ

ਖੋਜਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ (Full-term pregnancy) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ HPV ਦਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਯਾਨੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ :

• ਹਾਰਮੋਨ 'ਚ ਬਦਲਾਅ : ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ 'ਚ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਸਟ੍ਰੋਨ ਵਰਗੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰਵਾਈਕਲ ਸੈੱਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ 'ਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ HPV ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਸਰੀਰਕ ਬਦਲਾਅ: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸਰਵਿਕਸ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਥੋਂ ਅਕਸਰ ਕੈਂਸਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ HPV ਵਾਇਰਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਟਿਕਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਅਸਰ: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਔਰਤ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ HPV ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬਚਾਅ ਦੇ ਆਸਾਨ ਉਪਾਅ

ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ :

• ਟੀਕਾਕਰਨ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ HPV ਦਾ ਟੀਕਾ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗਵਾਓ।
• ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ: ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਪੈਪ ਸਮੀਅਰ' (Pap Smear) ਜਾਂ HPV ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਓ।
• ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼: ਧੂਮਰਪਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ HPV ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਲੱਛਣਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਬਲੀਡਿੰਗ, ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ, ਜਾਂ ਪੇਡੂ (Pelvic) ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।