World Health Day : ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜਿਊਣ ਲਈ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਵੋ ਸੰਜੀਦਾ

ਹਰ ਸਾਲ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦਾ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂੰਜੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 1948 ’ਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ Together for health: Stand with Science (ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਕਜੁੱਟ: ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੋ) ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼0 ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਏਕਤਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ

ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ’ਤੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਜਾਂ ਮਹਾਮਾਰੀ ਆਈ, ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ।

ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ: ਪਲੇਗ, ਚੇਚਕ ਅਤੇ ਪੋਲੀਓ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲਈ ਸੀ, ਅੱਜ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਕਾਰਨ ਲਗਰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਤੱਥ ਬਨਾਮ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ: ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਡੈਮਿਕ (ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ) ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਇ Stand with Science ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵ੍ਹਟਸਐਪ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਖੋਜਾਂ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੀਏ।

ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ : ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁਣ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਕਜੁੱਟਤਾ

ਸਿਹਤ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਅਮੀਰਾਂ ਲਈ ਹੋਵੇ। Together for Health ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ’ਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਸਹਿਯੋਗ : ਕੋਵਿਡ-19 ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਇਰਸ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਸਰੋਤ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ।

ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ : ਸਿਹਤ ਸਿਰਫ਼ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਹਵਾ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤਕ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਅਸੀਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ।

ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਹਨ।

ਗ਼ੈਰ-ਸੰਚਾਰੀ ਰੋਗ: ਖ਼ਰਾਬ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ : ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਓਨੀਆਂ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ। ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਰਿਸ਼ਤਾ

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਨਵੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ: ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ: ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਿਆਂ ’ਚ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ

ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

- ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।

- ਰੋਕਥਾਮ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ: ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਿਤ ਚੈੱਕਅਪ ਤੇ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ।

ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੇਵਾ: ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰੋ।

ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝ : ਰੁੱਖ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਓ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ 2026 ਸਾਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। Together for health: Stand with Science ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਿਊਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਢਾਲ ਬਣਾਵਾਂਗੇ ਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜ ਸਕਾਂਗੇ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਓ, ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ।

- ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ