ਆਫਿਸ 'ਚ ਐਕਟਿਵ, ਪਰ ਘਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸੁਸਤੀ? ਐਕਸਪਰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ
ਅਸੀਂ ਕੰਮ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ, ਕੰਮ ਦਾ ਉਹ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਅਚਾਨਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਿਮਾਗ ਰਿਲੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਥਕਾਵਟ ਇੱਕਦਮ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Posted By alisha
Publish Date: Sun, 03 May 2026 12:40 PM (IST)
Updated Date: Sun, 03 May 2026 12:49 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਘਰ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ? ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਰਕਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਟ ਕੰਸਲਟੈਂਟ, ਡਾ. ਪਵਿੱਤਰਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ।
'ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤਣਾਅ' ਹੈ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਡਾ. ਪਵਿੱਤਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਕਸਰ 'ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤਣਾਅ' (Hidden Stress) ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ, ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਡੈੱਡਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਰੁਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ 'ਐਕਟਿਵ ਮੋਡ' ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਥਕਾਵਟ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਸਰੀਰ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਕੰਮ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ, ਕੰਮ ਦਾ ਉਹ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਅਚਾਨਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਿਮਾਗ ਰਿਲੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਥਕਾਵਟ ਇੱਕਦਮ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਥਕਾਵਟ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ
ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਇਸ ਸੁਸਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ: ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੈਪਟਾਪ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਤਾਉਣਾ।
ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਦਬਾਅ: ਲਗਾਤਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗੀ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ: ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਕਾਵਟ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੁਸਤੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਘਰ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਢਾਲ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਡਾ. ਪਵਿੱਤਰਾ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ:
ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ: ਕੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾਓ: ਖੁਦ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢੋ: ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੱਢੋ।
ਇਹਨਾਂ ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਨਰਜੀ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।