ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, 'ਸਵਰ ਸਾਮਰਾਗਣੀ' ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ 'ਤੇ ਛਲਕਿਆ ਸੀ ਸਿੰਗਰ ਦਾ ਦਰਦ
ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ, ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਰਵਾਜ਼ਾ' (1954) ਵਿੱਚ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਇੱਕ ਦੁਗਾਣਾ ਗੀਤ ਸੀ। ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
Posted By alisha
Publish Date: Mon, 01 Jun 2026 12:20 PM (IST)
Updated Date: Mon, 01 Jun 2026 12:26 PM (IST)
ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਜਨਵਰੀ 1937 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਸਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਅਸਾਮੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕੰਨੜ, ਅੰਗਿਕਾ, ਭੋਜਪੁਰੀ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।
ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਵਰਗੀ ਸੀ ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਟੋਨ ਅਤੇ ਬਣਾਵਟ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1954 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1960 ਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਏ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਤਾ ਵਰਗੀ ਹੀ ਬਹਿਤਰੀਨ ਕੁਆਲਿਟੀ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਲਤਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ?"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਰੇਡੀਓ ਸੀਲੋਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡਸ 'ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਲਤ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।"
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਕਈ ਹਿੱਟ ਗੀਤ
ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 740 ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਿਊਟ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੰਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਫ਼ੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ 140 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਊਟ ਗੀਤ ਗਾਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੂਲਰ ਗੀਤ ਹੈ 'ਆਜ ਕਲ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕੇ ਚਰਚੇ', ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੀਤ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ' ਦਾ ਹੈ।
ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮਿਲਿਆ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ
ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ, ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਰਵਾਜ਼ਾ' (1954) ਵਿੱਚ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਇੱਕ ਦੁਗਾਣਾ ਗੀਤ ਸੀ। ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਲਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਡਾਣ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਤਲਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੁਗਾਣਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ।
ਸੁਮਨ ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਦੇ ਕੁਝ ਬਹਿਤਰੀਨ ਗੀਤ
ਕਲਿਆਣਪੁਰ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਦੁਗਾਣਾ ਗੀਤ 'ਕਭੀ ਆਜ, ਕਭੀ ਕਲ, ਕਭੀ ਪਰਸੋਂ' ਗਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਮੰਨਾ ਡੇ, ਮੁਕੇਸ਼, ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।
ਰਫ਼ੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਯਾਦਗਾਰ ਗੀਤ: 'ਆਜਕਲ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕੇ ਚਰਚੇ', 'ਨਾ ਨਾ ਕਰਤੇ ਪਿਆਰ', 'ਤੁਮਸੇ ਓ ਹਸੀਨਾ', 'ਰਹੇਂ ਨਾ ਰਹੇਂ ਹਮ', 'ਪਰਬਤੋਂ ਕੇ ਪੇੜੋਂ ਪਰ ਸ਼ਾਮ ਕਾ ਬਸੇਰਾ ਹੈ', 'ਅਜਹੂ ਨਾ ਆਏ ਬਾਲਮਾ', 'ਤੁਮਨੇ ਪੁਕਾਰਾ ਔਰ ਹਮ ਚਲੇ ਆਏ', 'ਬਾਦ ਮੁਦੱਤ ਕੇ ਯੇ ਘੜੀ ਆਈ', 'ਮੁਝੇ ਯੇ ਭੂਲ ਨਾ', 'ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ', 'ਤੁਝਕੋ ਦਿਲਬਰੀ ਕੀ ਕਸਮ' ਅਤੇ 'ਚਾਂਦ ਤਕਤਾ ਹੈ ਇਧਰ'।
ਮੰਨਾ ਡੇ ਨਾਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਤਾਰਾਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਗਾਣਾ ਗੀਤ 'ਨਾ ਜਾਨੇ ਕਹਾਂ ਹਮ ਥੇ' ਗਾਇਆ।
ਮੁਕੇਸ਼ ਨਾਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਕਬੂਲ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ 'ਯੇ ਕਿਸਨੇ ਗੀਤ ਛੇੜਾ', 'ਅਖਿਓਂ ਕਾ ਨੂਰ ਹੈ ਤੂ', 'ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਭੀ ਤੂ ਹੈ', 'ਦਿਲ ਨੇ ਫਿਰ ਯਾਦ ਕੀਆ', 'ਸ਼ਮਾ ਸੇ ਕੋਈ ਕਹਿਦੇ' ਆਦਿ।