Rice Export: ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤ 'ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ! ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਜੰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਵੱਡਾ ਜ਼ਖ਼ਮ, 11 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫੂਡ ਐਕਸਪੋਰਟ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ (Ministry of Commerce) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਹੈ।

ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਕਮੀ ਆਈ?

ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ 7.5 ਫੀਸਦੀ ਘਟ ਕੇ 11.53 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ 15.36 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 99.75 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ 172 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ 12.5 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ 2.01 ਕਰੋੜ ਟਨ ਚੌਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਈਰਾਨ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ

ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਚੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਆਰਡਰਾਂ, ਭੁਗਤਾਨ (Payment) ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾ (UAE), ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਸਮੇਤ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਵੀ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਆਯਾਤਕ (Importers) ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਉਤਪਾਦਨ

ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਲਗਭਗ 4.7 ਕਰੋੜ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ 15 ਕਰੋੜ ਟਨ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 28 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਔਸਤ ਪੈਦਾਵਾਰ 2014-15 ਦੇ 2.72 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਹੁਣ 3.2 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬੀਜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਕਿਸਮਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ।