ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ, 1 ਰੁਪਏ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ 16 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ, ਜਾਣੋ ਅੱਜ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੈ ਪਛਾਣ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1 ਲੱਖ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ।

ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ?

ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ 1928 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ (ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਬਰਮਾ ਸ਼ੈੱਲ' (Burmah Shell) ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪੰਪ ਵਰਲੀ ਦੇ ਹਿਊਜਸ ਰੋਡ (ਹੁਣ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਰੋਡ) 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਿਰਫ 900-1,200 ਲੀਟਰ ਸੀ।

ਬਰਮਾ ਸ਼ੈੱਲ ਤੋਂ BPCL ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਬਰਮਾ ਸ਼ੈੱਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1976 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1976 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲਿਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (BPCL) ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25,000 ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਪੈਟਰੋਲ?

ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ ਬਰਮਾ (ਹੁਣ ਮਿਆਂਮਾਰ), ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਨੂੰ ਡਰੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਬਲਦ ਗੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਟਰੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਪਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕੀ ਸੀ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ?

ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 1 ਆਨਾ (6 ਪੈਸੇ) ਤੋਂ 2 ਆਨੇ (12 ਪੈਸੇ) ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 1 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 16 ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਟਰੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਮਾਈ 1 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੀਮਤ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਖ਼ਾਸ ਗਾਹਕ ਕੌਣ ਸਨ?

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਮੀਰ ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਪਾਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ, ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।