ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਨਹੀਂ ਵਸੂਲ ਸਕਣਗੇ ਪ੍ਰੀ-ਪੇਮੈਂਟ ਚਾਰਜ, MSME ਨੂੰ RBI ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ; 11 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ
ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਰਹੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕਈ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 'ਜਾਗਰਣ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ' ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵੀਕਲੀ ਸ਼ੋਅ 'MSME ਬਦਲਾਅ' ਵਿੱਚ ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ FISME (ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਮਾਈਕਰੋ ਸਮਾਲ ਐਂਡ ਮੀਡੀਅਮ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਿਜ਼) ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਜਨਰਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪੂਰੀ ਉਲਝਣ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Fri, 08 May 2026 03:45 PM (IST)
Updated Date: Fri, 08 May 2026 03:48 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਵਪਾਰੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਲੋਨ (Business Loan) ਲਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ MSME ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਪ੍ਰੀ-ਪੇਮੈਂਟ ਚਾਰਜ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਵੇਲੇ 'ਫੋਰਕਲੋਜ਼ਰ' ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ RBI ਦੇ ਨਿਯਮ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਰਹੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕਈ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 'ਜਾਗਰਣ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ' ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵੀਕਲੀ ਸ਼ੋਅ 'MSME ਬਦਲਾਅ' ਵਿੱਚ ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ FISME (ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਮਾਈਕਰੋ ਸਮਾਲ ਐਂਡ ਮੀਡੀਅਮ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਿਜ਼) ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਜਨਰਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪੂਰੀ ਉਲਝਣ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੋਰਕਲੋਜ਼ਰ ਚਾਰਜ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। 11 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼:
ਸਵਾਲ 1: ਇਹ ਪ੍ਰੀ-ਪੇਮੈਂਟ ਜਾਂ ਫੋਰਕਲੋਜ਼ਰ ਚਾਰਜ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵਸੂਲਦੇ ਹਨ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ MSME ਲੋਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਨ ਚੁਕਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ (ਵਿਆਜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ) ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਬੈਂਕ 2% ਤੋਂ 4% ਤੱਕ ਚਾਰਜ ਵਸੂਲਦੇ ਹਨ। ਮੰਨ ਲਓ 1 ਕਰੋੜ ਦਾ ਲੋਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਮੰਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਨਲਟੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਦਮੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 2: ਕੀ 1 ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਬਿਲਕੁਲ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਮਾਈਕਰੋ ਅਤੇ ਸਮਾਲ' ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਿਜ਼ (Micro & Small Enterprises) ਤੋਂ ਫਲੋਟਿੰਗ ਰੇਟ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਲੋਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਬੈਂਕ ਜਾਂ NBFC ਪ੍ਰੀ-ਪੇਮੈਂਟ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਵਸੂਲ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 3: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਨ ਲਿਆ ਜਾਂ ਚੁਕਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 2 ਜੁਲਾਈ 2025 ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ (Clarification) ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਵਸੂਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਵਾਲ 4: ਬੈਂਕ ਅਕਸਰ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਹੁਣ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ 'ਕੀ ਫੈਕਟ ਸ਼ੀਟ' (Key Fact Sheet) ਦੇਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਪੇਜ 'ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਲਿਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਵਿਆਜ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰਜ ਕੀ ਹਨ। ਲੋਨ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਖੋ ਕਿ ਪ੍ਰੀ-ਪੇਮੈਂਟ ਵਾਲੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ 'NIL' (ਸਿਫ਼ਰ) ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਵਾਲ 5: ਕੀ NBFC ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ ਵੀ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਹਾਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ 2 ਜੁਲਾਈ 2025 ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਬੈਂਕ, NBFC, ਸਿਡਬੀ (SIDBI) ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਫਾਈਨਾਂਸ਼ੀਅਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਗੇ।
ਸਵਾਲ 6: ਲੋਨ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ 'ਨੋ ਡਿਊਜ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ' ਲੈਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਲੋਨ ਚੁਕਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਨੋ ਡਿਊਜ਼ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ' (NOC) ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 7: ਇਹ 'ਨਾਨ-ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਚਾਰਜ' ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਇਹ ਕਦੋਂ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਇਹ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਭਾਰੀ ਪੈਨਲਟੀ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ 'ਕੀ ਫੈਕਟ ਸ਼ੀਟ' ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸ ਗਲਤੀ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਚਾਰਜ ਲੱਗੇਗਾ।
ਸਵਾਲ 8: ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਨਿਯਮ ਨਾ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪੈਸੇ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿੱਥੇ ਕਰੀਏ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਕ ਨੂੰ RBI ਦਾ 2 ਜੁਲਾਈ 2025 ਦਾ ਸਰਕੂਲਰ ਦਿਖਾਓ। ਜੇ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾ ਮੰਨਣ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਓਮਬਡਸਮੈਨ (Banking Ombudsman) ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਵਾਲ 9: ਪ੍ਰੀ-ਪੇਮੈਂਟ ਚਾਰਜ ਹਟਣ ਨਾਲ MSME ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਕੀ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਹੈ 'ਮੁਕਾਬਲਾ' (Competition)। ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਲੋਨ ਦੂਜੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਵਾਲ 10: ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਪਾਰੀ ਕਿੰਨਾ ਲੋਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਲੋਨ ਦੀ ਕੋਈ ਉਪਰਲੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਈਕਰੋ ਅਤੇ ਸਮਾਲ ਯੂਨਿਟਸ 2 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਲੋਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵਾਲ 11: ਨਵੇਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ?
ਅਨਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ: ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ 'ਗਲੋਬਲ' ਹੈ। ਪਰ ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ 'ਲੋਕਲ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।