ਕੀ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦਾ 'ਮੋਜ਼ੇਕ ਪਲਾਨ'? ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ’ਚ ਕਰ ਰਿਹਾ 'ਫਿਊਲ' ਵਾਂਗ ਕੰਮ

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਾਂਡਰਾਂ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸੰਚਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਲੜਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਰਜੀਹ ਕੇਵਲ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸਰਵਉੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਹ ਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਕਾਲੀਨ ਜੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦਾ 'ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ'?

ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਾਂਡਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਾਫਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 2007 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਬਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਕਮਾਂਡ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸੁਤੰਤਰ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ 'ਤੇ ਘਾਤਕ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ।

ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਤਹਿਤ ਈਰਾਨ ਦੀ IRGC (ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ), ਬਾਸੀਜ, ਨਿਯਮਤ ਫੌਜੀ ਇਕਾਈਆਂ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਫੋਰਸ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮਾਂਡ ਢਾਂਚੇ ਇੱਕ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਵੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੋਟੀ ਦਾ ਲੀਡਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਲੜੀ ਟੁੱਟਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਬਣਾਉਣਾ। ਦੂਜਾ, ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਰੱਖਿਆ, ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗ, ਸਥਾਨਕ ਲਾਮਬੰਦੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਤਦਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਬਣਾਉਣਾ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਸਥਾਨਕ ਇਕਾਈਆਂ ਕੋਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਤਹਿਤ ਹਮਲਾਵਰ ਫੌਜ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਨਤ ਰਵਾਇਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਹਵਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਸਿੱਧਾ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚਣਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।

ਜੰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਤਹਿਤ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫੌਜ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਝੱਲੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਖਤਰਬੰਦ, ਮਸ਼ੀਨੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਲਾਈਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਉੱਧਰ, ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਇਕਾਈਆਂ, ਛਲਾਵੇ, ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਫੈਲਾਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚੌਥਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕੌਣ ਹੈ?

ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੇਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰੇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚਾਰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਇਸੇ ਤੋਂ 'ਚੌਥੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

ਮੋਜ਼ੇਕ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਵਲ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੀਡਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ ਜਾਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੰਮਕਾਜ ਠੱਪ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦੂਜਾ, ਤੀਜਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਰਹੇ।