ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। Vladimir Putin ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਟੀਲਥ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ Sukhoi Su-57 ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੂਸ ਇਸ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
AMCA ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅਹਿਮ ਪੇਸ਼ਕਸ਼
ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਾਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ:
"ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ Su-57 ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਭਾਰਤੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।"
ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਉਤਪਾਦ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ
ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਉਤਪਾਦ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:
"ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਾਂਝਾ ਉਤਪਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਵੀ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਗੇ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ।"
FGFA ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਿਉਂ ਟੁੱਟਿਆ ਸੀ?
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ FGFA Program ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ Su-57 ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਸਟੀਲਥ ਫਾਈਟਰ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਨ:
- ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ
- ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ
- ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸਟੀਲਥ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ
- ਭਾਰਤੀ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਧ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਗੁੰਜਾਇਸ਼
ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
Indian Air Force ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ AMCA ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 2035 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇਗਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, China ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ Chengdu J-20 ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ Chengdu J-36 ਅਤੇ Shenyang J-50 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉੱਧਰ Pakistan ਨੇ ਚੀਨ ਨਾਲ Shenyang J-35 ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 40 ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਖਰੀਦਣ 'ਤੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵਿਚਾਰ
ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰੂਸ ਭਾਰਤੀ ਵਾਇੂ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਸਕੁਆਡਰਨ, ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ 36 Su-57 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਵਾਇੂ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਫੈਸਲਾ ਐਲਾਨਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ।
