ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਆਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਈਰਾਨ 'ਚ ਪੱਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ ਸੀ... ਕੌਣ ਸਨ ਲਾਰੀਜਾਨੀ?
67 ਸਾਲਾ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਕਰੀਬੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ 'ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ' ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਖਲਾਈ (ਸ਼ੀਆ ਧਰਮਗੁਰੂ ਵਜੋਂ) ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Posted By alisha
Publish Date: Wed, 18 Mar 2026 11:23 AM (IST)
Updated Date: Wed, 18 Mar 2026 11:29 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਅਲੀ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਾਟਾ ਈਰਾਨ ਲਈ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਨੂੰ ਖੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਸਨ ਅਲੀ ਲਾਰੀਜਾਨੀ
ਅਲੀ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਨੇ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੀ।
ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ: ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੰਗ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ: ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਆਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਰਗੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਸਹਿਮਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਬੰਧ: ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ: ਉਹ 2008 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਇਰਾਨੀ ਸੰਸਦ (ਮਜਲਿਸ) ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੇ
67 ਸਾਲਾ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਕਰੀਬੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ 'ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ' ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਖਲਾਈ (ਸ਼ੀਆ ਧਰਮਗੁਰੂ ਵਜੋਂ) ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸਾਦੇਗ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ।
ਦੂਜੇ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਜਵਾਦ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਰੀਜਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਤਾਕਤਾਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਅਜਿਹੇ ਨੇਤਾ ਸਨ ਜੋ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।