'ਈਰਾਨ ਨਹੀਂ, ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੀਵਨ'; ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ

ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ?

ਈਰਾਨ ਦੇ ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਵੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 1975 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸੀਮੇਂਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ 1979 ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਜੰਗ (1980-1988) ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ।

ਈਰਾਨ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਸੀਮੇਂਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਾਦਾਂ, ਭੂ-ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, 1999 ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿੱਥੀ ਗਈ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 1,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰਾਈਜ਼ਡ ਵਾਟਰ ਰਿਐਕਟਰ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। CNN ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਈਰਾਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਲਗਪਗ 1-2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਰੂਸੀ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦਾ ਉਪਯੋਗ

ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ 4.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸੰਪੰਨ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 282 ਟਨ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮੱਗਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਟਰ ਕੋਰ ਵਿੱਚ 72 ਟਨ ਸਰਗਰਮ ਬਾਲਣ ਹੈ। ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਟੋਰੇਜ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 210 ਟਨ ਵਰਤਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਲਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸੀਜ਼ੀਅਮ-137 ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਗਪਗ 2,600 ਪੇਟਾਬੇਕਰੇਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੈਰਨੋਬਿਲ ਤਬਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।

ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹੈ ਚਿੰਤਾ?

ਲਗਪਗ 2,50,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬੁਸ਼ਹਿਰ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਕਤਰ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਡਰਾਏਗਾ।

ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੁਵੈਤ ਸ਼ਹਿਰ ਲਗਪਗ 270 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਬਹਿਰੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਨਾਮਾ ਲਗਪਗ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਦਮਾਮ, ਧਾਰਨ ਅਤੇ ਅਲ ਖੋਬਾਰ ਲਗਪਗ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਰਿਆਦ ਲਗਪਗ 750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਤਿੰਨੋਂ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਇੱਥੇ 1.8 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਖਾੜੀ ਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਲਵਣੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਪਲਾਂਟ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਲੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾੜੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਟਰ ਪਲਾਂਟ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਰਿਐਕਟਰ ਜਾਂ ਬਾਲਣ ਭੰਡਾਰਨ ਪੂਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜ਼ਾਗਰੋਸ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵੱਲੋਂ ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕੁਦਰਤੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵੱਲ ਵਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਦੂਸ਼ਿਤ ਰਹਿਣਗੇ।

'ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ' ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲੋਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੁਲਸ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਚੈਰਨੋਬਿਲ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਫਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਡ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਅੱਗ ਬਲਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ 30 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਥਾਇਰਾਇਡ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ 30,00,000 (30 ਲੱਖ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।