ਕੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ’ਚ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚੀਨ? ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾਵਨੀ

ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਜਵਾਬ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਗੇਰ ਗਾਲੀਬਾਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਕਦਮ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ "ਜਿਉਂਦੇ ਨਰਕ" ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਇਆ।

ਚੀਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ

ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। 'ਮਾਰਸੇਲਸ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟਸ' ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੌਰਭ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਚੀਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਚੀਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੀ ਇਹ ਜੰਗ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ।

ਚੀਨ ਦੀ ਤੇਲ ਰਣਨੀਤੀ

'ਕਾਰਨੇਗੀ ਮਿਡਲ ਈਸਟ' ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਾਬੂਦ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੁਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਪਲਾਈ ਉਸਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਚੀਨ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ

ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਕੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਸਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਚੀਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਫੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਪੂਰੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰ ਸੌਰਭ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਤੇਲ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁਣ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ

ਸਫੈਦਪੋਸ਼ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੁਸਤ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਵਧਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਤੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਚੀਨ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਓਮਾਨ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਚੀਨ ਨੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਅਤੇ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ

ਭਾਵੇਂ ਚੀਨ ਕੋਲ ਅਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿੰਨੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਘਟਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।