ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਜੰਗ ਦੇ 40 ਦਿਨ: 40 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤੇ 9000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੌਤਾਂ; ਕੀ ਇਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ?
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਮਚਾਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ (ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ) ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਹਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 43,000 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਬੰਬ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 8,710 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ 17 ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 09 Apr 2026 02:47 PM (IST)
Updated Date: Thu, 09 Apr 2026 02:49 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਮਚਾਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ (ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ) ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਹਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 43,000 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਬੰਬ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 8,710 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ 17 ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਟੜੀ 'ਤੇ ਪਰਤਣ ਲਈ 1 ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮੁਕੰਮਲ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ?
ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਅਜੇ ਕਿੰਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ 10 ਤੋਂ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲਾਂਚਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਂਚ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਲੁਕੋ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਛਿੱਟ-ਪੁੱਟ ਹਮਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ
ਜੰਗ ਨੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਮੀਦੋਨ ਅਫਰੀਦੀ ਦੀ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਘਰ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਇਸ ਦਰਦ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 13 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਰੀਬ 4 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 15 ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਮਹਿੰਗੇ F-15 ਅਤੇ F-35 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਸਤੇ ਈਰਾਨੀ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
F-35 ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ ₹7,660–9,100 ਕਰੋੜ ਹੈ।
B-2 ਸਪਿਰਿਟ ਬੰਬਰ ₹11,130–21,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਹੈ।
ਅਕੇਲੇ MQ-9 ਰੀਪਰ ਡਰੋਨਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ ਹਨ।
ਟਰੰਪ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ (Impeachment)
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਬਿਆਨਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਨੇ ਹੰਗਾਮਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੁਣ ਟਰੰਪ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ 25ਵੀਂ ਸੋਧ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਐਂਟੋਨੀਓ ਗੁਟੇਰੇਸ ਨੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਚੀਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਚਾਲ
ਈਰਾਨ ਨੇ 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼' 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਚੀਨੀ 'ਯੂਆਨ' (Yuan) ਵਿੱਚ ਵਸੂਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਡਾਲਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਬਦਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੈਰੇਟਿਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਿਏਟਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਈਰਾਨੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕ੍ਰਿਏਟਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੈਰੇਟਿਵ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਹਿਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਫਲਸਤੀਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਟੈਂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 50 ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸਾਂ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਐਨੀਮੇਟਡ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਮੀਮਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।