ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਬੱਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ?

ਆਟੋ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਨਤਕ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਸਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ? ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਕਿੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ?

ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ?

ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 18 ਮਾਰਚ 1662 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਜਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 8 ਯਾਤਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਹਿਲ?

ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਲੇਜ਼ ਪਾਸਕਲ (Blaise Pascal) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਈ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।

ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ ਇਜਾਜ਼ਤ

ਪਾਸਕਲ ਨੇ ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲੂਈਸ XIV (Louis XIV) ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੇਵਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 6 ਤੋਂ 8 ਲੋਕ ਹੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਰਾਇਆ?

ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ 'ਕਾਰੋਸ ਆ ਸੈਂਕ' (Carrosses à cinq) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ 'ਪੰਜ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ'। ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ?

ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।