AI ਦਾ ਕਾਲਾ ਚਿਹਰਾ: ਡੀਪਫੇਕ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ; ਜਾਣੋ ਬਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ

ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪੂਰਬਲੀ ਸ਼ਾਮ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਮਿਊਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਜੂਲੀ ਯੁਕਾਰੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਈਟ X 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫੋਟੋ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੈਂਕੜੇ ਲਾਈਕਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਜ਼ਰ ਦਾ 'ਪ੍ਰੌਂਪਟ' ਦਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ Grok ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹਟਾ ਕੇ ਬਿਕਨੀ ਵਾਲੀ ਫੋਟੋ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ ਜੂਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ X (ਪਹਿਲਾਂ ਟਵਿੱਟਰ) 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਧਨੰਗੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਸ਼ਮਿਕਾ ਮੰਦਾਨਾ ਦਾ ਡੀਪਫੇਕ ਵੀਡੀਓ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀਜ਼ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ। ਅਦਾਕਾਰ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ 'ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਰਾਈਟਸ' ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਮਾਮਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ AI ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

X ਦੇ AI ਟੂਲ 'ਗ੍ਰੋਕ' ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ

ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ X ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ AI ਟੂਲ Grok ਰਾਹੀਂ ਫੋਟੋ ਐਡਿਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੋਟੋਆਂ ਦਾ ਟ੍ਰੈਂਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। AI ਟੂਲਸ ਡਿਜੀਟਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਨਿਊਡੀਫਾਇਰ' (Nudifier) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੁਝ ਸੀਮਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਜਾਂ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ X ਦੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ

ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਦੀਆਂ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ X ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਖ਼ਤ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਐਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਖਤਰਨਾਕ ਅੰਕੜੇ

ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 38 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਔਰਤਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਡੀਪਫੇਕ ਵਿੱਚੋਂ 90 ਤੋਂ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਲ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੀਪਫੇਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ 550 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯੂਐਨ ਵੂਮੈਨ (UN Women) ਅਨੁਸਾਰ AI ਹੁਣ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਓ:

ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਟਿੰਗ: ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ' ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਚੈੱਕ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੌਣ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਸਵਰਡ: ਯੂਨੀਕ ਪਾਸਵਰਡ ਅਤੇ Two-Factor Authentication (2FA) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।

ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਚ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਫੋਟੋ ਐਕਸੈਸ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਫਿਲਟਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਸ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ 'ਫੇਸ ਡੇਟਾ' ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਤਰਕਤਾ: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਫੋਟੋ, ਆਵਾਜ਼ (Voice) ਜਾਂ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।

ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ: ਜੇਕਰ AI ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ।

ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਇਰਲ ਕੰਟੈਂਟ 'ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

AI ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਾਟਰਮਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਸਰੋਤ (Source) ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।