ਕਿਉਂ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ? ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਤਾਲੇ, ਬਸ ਭੁੱਲ ਕੇ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣਾਂ 'ਚ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੀ ਦੁਆ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਲੋਕ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 21 May 2026 01:05 PM (IST)
Updated Date: Thu, 21 May 2026 01:06 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣਾਂ 'ਚ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੀ ਦੁਆ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਲੋਕ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਭਾਰਤ 'ਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਜਨਮ ਅੰਬਾ ਨਾਮ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਅੰਬਾ ਦਾ ਵਿਆਹ Hstinaapur (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਚਿੱਤਰਵੀਰਿਆ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸਦਾ ਹਰਨ (ਅਗਵਾ) ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਬਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਲਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮੰਨ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਲਵ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਹਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਕੀਤਾ ਪੂਰਾ
ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅੰਬਾ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਜਨਮ 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ। ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ 'ਚ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ 'ਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਬਾ ਨੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
'ਰਾਮਾਇਣ' ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਥਾ
ਉੱਥੇ ਹੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ, ਰਾਮਾਇਣ 'ਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਜਦੋਂ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਨਵਾਸ 'ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ, ਕਿੰਨਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਲਯੁਗ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਮਕਥਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਭਜਨਾਂ, ਕਥਾ ਵਾਚਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ 'ਚ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਮਾਨਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮੂਲ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸ਼ਲੋਕ।
ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਬਰਕਤ
ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਚ ਵੀ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਕੱਪੜੇ, ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ (Positive Energy) ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਬਣ ਸਕਦੈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬੇਹੱਦ ਅਸਰਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਬਰਕਤ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।