ਸਿੱਧਪੀਠ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ : ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਡਿੱਗੇ ਸਨ ਅੰਗ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਈ ਤਪੱਸਿਆ; ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅੰਤਰ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ — ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਤੇ ਸਿੱਧਪੀਠ। ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਮਾਤਾ ਸਤੀ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਿੱਧਪੀਠਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਲੇਖ 'ਚ ਸਿੱਧਪੀਠ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯੱਗ 'ਚ ਮਾਤਾ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਾਂਡਵ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਪਰਲੋ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸਤੀ ਦੇ ਅੰਗ, ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਬਸਤਰ ਡਿੱਗੇ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠ (Shaktipeeth) ਅਖਵਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਵੈ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਰੂਪ 'ਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਡਿੱਗੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਮਾਖਿਆ (ਯੋਨੀ ਭਾਗ) ਤੇ ਕਾਲੀਘਾਟ (ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ)।

ਸਿੱਧਪੀਠ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਸਿੱਧਪੀਠ (Siddhapeeth) ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੁਨੀ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਸਵੈ ਮਾਤਾ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਸਾਧਨਾ ਤੇ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਿੱਧਪੀਠ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸਾਧਕ ਦੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।