ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਅਣਸੁਲਝੀ ਪਹੇਲੀ ਹੈ ਹੰਪੀ ਦਾ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਮੰਦਰ, ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਦੀ ਹੈ ਸ਼ਿਖਰ ਦੀ ਉਲਟੀ ਪਰਛਾਈਂ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹੰਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਰਾਸਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ 1000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ, ਯੂਨੈਸਕੋ (UNESCO) ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਮੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਸਥਾ ਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਜਿਊਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਅਜੂਬਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ 'ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼' ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਖਾਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਵਿਜੇਨਗਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਤਕ

ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। 7ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਦੌਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ 'ਚ ਇਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ 'ਚ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵਰਾਏ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ।

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੰਗਮ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ

ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਮੰਦਰ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਣਿਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਉੱਕਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਸਲ 'ਚ 'ਫ੍ਰੈਕਟਲ' (Fractals) ਹਨ- ਯਾਨੀ ਅਜਿਹੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜੋ ਹਰ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ 'ਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਪੂਰੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਕੋਣੀ ਸ਼ਕਲ 'ਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਕ ਹੋਰ ਜਾਦੂਈ ਅਨੁਭਵ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹ ਹੈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਖੇਡ। ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਟਾਵਰ (ਸ਼ਿਖਰ) ਦੀ ਉਲਟੀ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਮੁਗਧ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਸਮਾਨ ਚੁੰਮਦੇ ਦੁਆਰ ਅਤੇ 38 ਖੰਭਿਆਂ ਦਾ 'ਰੰਗਾ ਮੰਡਪ'

ਮੰਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ 50 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟਾਵਰ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਪੁਰਮ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 9 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਉੱਚਾ ਟਾਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਪੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇਸ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਰੰਗਾ ਮੰਡਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੰਦਰ 5 ਕਤਾਰਾਂ 'ਚ 38 ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੰਭੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ 'ਯਾਲੀ' (ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਜੀਵਾਂ) ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਉੱਕਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਛੱਤ 'ਤੇ ਮਹਾਕਾਵਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਅਮਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਗਵਾਹੀ

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਹੰਪੀ ਦੀਆਂ ਹੇਮਕੁਟਾ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋੜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ

ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਹੰਪੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

ਲੋਟਸ ਮਹਿਲ: ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਹਿਲ।

ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਅਸਤਬਲ: ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਖਾਸ ਕਮਰੇ।

ਹੇਮਕੁਟਾ ਪਹਾੜੀ: 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।