Vrat Rules 2026: ਕਿਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਵਰਤ 'ਚ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ? ਜਾਣੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਸਹੀ ਨਿਯਮ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਨਿਯਮ ਸਹੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਾਣੋ ਵਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰੀਏ? (Dos)

ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਸੰਕਲਪ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਰਤ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਬਿਨਾਂ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਤ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ: ਵਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। 'ਸ਼ਕਤੀ' ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਫਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਵੇ।

ਸਾਤਵਿਕ ਖ਼ੁਰਾਕ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫਲ਼ਾਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁੱਟੂ ਦਾ ਆਟਾ, ਸਿੰਘਾੜੇ ਦਾ ਆਟਾ, ਸਾਬੂਦਾਣਾ, ਫਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ (Energy) ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਨਾ ਕਰੀਏ? (Don'ts)

ਵਰਜਿਤ ਭੋਜਨ: ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆਜ਼, ਲਸਣ ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਾਧਾਰਨ ਨਮਕ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਹੀ ਵਰਤੋ।

ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਵਰਤ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਾਬ, ਸਿਗਰਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਨਾਲ ਹੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੁਗਲੀ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼: ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਜਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ (Source of Rules)

ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਇਹ ਨਿਯਮ 'ਵਰਤਰਾਜ' ਅਤੇ 'ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ' ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। 'ਉਪਵਾਸ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਰਥ ਹੈ— 'ਉਪ' (ਨੇੜੇ) + 'ਵਾਸ' (ਰਹਿਣਾ), ਯਾਨੀ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ। ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣਾ ਛੱਡਣਾ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਉਪਵਾਸ ਹੈ।