ਚੇਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਰਾਤਾ: ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਦੁਆਰ, ਜਾਣੋ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ
ਚੇਤ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਾਵਨ ਤਿਉਹਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਚੇਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਰਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਰੂਪ, ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ (Maa Brahmacharini) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 20 Mar 2026 10:42 AM (IST)
Updated Date: Fri, 20 Mar 2026 10:44 AM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਚੇਤ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਾਵਨ ਤਿਉਹਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਚੇਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਰਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਰੂਪ, ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ (Maa Brahmacharini) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਤਿਆਗ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਠਿਨ ਟੀਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕਵਚ ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਖਾ ਕੇ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਗ (ਸਬਜ਼ੀਆਂ) ਖਾਧੀਆਂ।
ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਇਸੇ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ' ਪਿਆ।
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।
ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਕਥਾ
ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਮਾਤਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਮੈਨਾ ਦੀ ਧੀ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਪਸ਼ਚਾਰਿਣੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਖਾਧੇ। ਹਰ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ ਖਾਣਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਂ 'ਅਪਰਣਾ' ਵੀ ਪਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਖੂਬ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੰਤਰ
1. ब्रह्मचारयितुम शीलम यस्या सा ब्रह्मचारिणी।
सच्चीदानन्द सुशीला च विश्वरूपा नमोस्तुते।।
2. या देवी सर्वभेतेषु मां ब्रह्मचारिणी रूपेण संस्थिता।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः।।
दधाना कर मद्माभ्याम अक्षमाला कमण्डलू।
देवी प्रसीदतु मयि ब्रह्मचारिण्यनुत्तमा।।