ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੇ ਤਰਪਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ (Garuda Purana) ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਤੇਰਵੀਂ' ਦਾ ਭੋਜ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਤੇਰਵੀਂ' ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ 16 ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੇਰਵੀਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੇ ਤਰਪਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਤੇਰਵੀਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੇਰਵੀਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਲੇਖ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਤੇਰਵੀਂ ਸੰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕਥਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਬਿਨਾਂ ਤੇਰਵੀਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਰਕ। ਉਹ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਸਥਿਤੀ (ਅਧਰ) ਵਿੱਚ ਲਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭਟਕਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਚਿਤ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਜਾਂ 'ਪਿੱਤਰ ਦੋਸ਼' ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਤੇਰਵੀਂ ਦੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 13ਵੇਂ ਦਿਨ ਦਾ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਦੀ 86 ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਕਠਿਨ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ, ਆਤਮਾ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।