ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਨਾਦ ਓਮ (Om) ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਿੱਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੰਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਤੂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਨਤਾ ਵੀ ਛਿਪੀ ਹੈ?
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਨਾਦ ਓਮ (Om) ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਿੱਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਭਗਤ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ 'ਆਹਵਾਨ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਾਂ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਨਿਮਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ 'ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣੋ।'
ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ 'ਓਮ' (Om) ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੰਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰ ਬੁਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ (Positivity) ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁੜ ਘੰਟੀ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ
ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ 'ਗਰੁੜ ਘੰਟੀ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (Lord Vishnu) ਦੇ ਵਾਹਨ ਗਰੁੜ ਦੇਵ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਵਜਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ।
ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਤਾਂਬਾ, ਜਸਤਾ, ਨਿੱਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੀਅਮ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗੂੰਜ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 7 ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੂੰਜ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹਿੱਸਿਆਂ (Left and Right Brain) ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਕੇਵਲ ਆਮ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਦੰਤ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।