ਕੀ ਹੈ ਵਿਆਹ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵੈਦਿਕ ਮੁਹੂਰਤ, ਸਾਊਥ 'ਚ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਫੇਰੇ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਢੋਲ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ। ਪਰ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਕਸਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਫੇਰੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਜਾਂ ਰਿਵਾਜ ਸਮਝਦੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੋਈ 'ਵੈਦਿਕ ਰਸਮ' ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ (Survival tactic) ਸੀ। ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਫੇਰੇ ਵੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸਾਡਾ ਵੈਦਿਕ ਨਿਯਮ?

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤ ਫੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵਿਆਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਆਹ ਦੇ 'ਮੁਹੂਰਤ' ਦਾ ਸੱਚ

ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ 'ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੇਰੇ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ 'ਦੇਵਤਿਆਂ' ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਤਵਿਕ ਊਰਜਾ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਕਸਰ ਤਾਮਸਿਕ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਭਿਣਕ ਨਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਸਕਣ। 'ਬਾਰਾਤ' (ਜੰਝ) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੰਡਪ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ।