ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਿੱਤ

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਇਕ ਰੱਥ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਰੱਥ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਬਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸਾਡੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਭਾਲਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਸੱਚੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਬਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅੱਖਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਭ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੰਨ ਸਿਰਫ਼ ਭਲਾਈ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਭ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਨੰਤ ਊਰਜਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੇਕਾਬੂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਇੰਦਰੀਆਂ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੀਤਾ ਵਿਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਪਾਪੀ ਹੈ।" ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹਰ ਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੁਰਾਕ, ਆਚਰਣ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਨ ਉਹ ਕੁੰਜੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਿੱਤ ਹੀ ਸੱਚੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੈ।

-ਲਵਲੀ ਆਨੰਦ।