ਆਚਾਰੀਆ ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਰਾਹ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ (Chanakya Niti tips) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਾਣਾਂਗੇ ਕਿ ਆਚਾਰੀਆ ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ।

1. माता शत्रुः पिता वैरी येनवालो न पाठितः।

न शोभते सभामध्ये हंसमध्ये वको यथा ॥

ਆਚਾਰੀਆ ਚਾਣਕਿਆ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਸ਼ਤਰੂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨਪੜ੍ਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਗਲਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ।

2. लालनाद् बहवो दोषास्ताडनाद् बहवो गुणाः।

तस्मात्पुत्रं च शिष्यं च ताडयेन्न तु लालयेत् ॥

ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਾਣਕਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਡਾਂਟ-ਫਟਕਾਰ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ (ਚੇਲੇ) ਨੂੰ ਲਾਲਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਤਾੜਣ (ਸਖ਼ਤੀ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਖ਼ਤੀ ਵੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

3. लालयेत् पंचवर्षाणि दशवर्षाणि ताडयेत्।

प्राप्ते तु षोडशे वर्षे पुत्रं मित्रवदाचरेत्॥

ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਆਚਾਰੀਆ ਚਾਣਕਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਲਣ-ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤਾੜਣਾ ਕਰੇ ਭਾਵ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ 'ਤੇ ਡਾਂਟ-ਡਪਟ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

4. जनिता चोपनेता च यस्तु विद्यां प्रयच्छति।

अन्नदाता भयत्राता पञ्चैता पितरः स्मृताः॥

ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਨੈਣ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਨਦਾਤਾ ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਪੰਜੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਭਾਵ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਲਈ ਇਹ 5 ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।