ਪੱਤਰਕਾਰ ਛਤਰਪਤੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ: ਜਿਸ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਫੈਸਲਾ, ਉਸੇ 'ਤੇ ਉੱਠੇ ਸਵਾਲ; ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਹਾਈਕੋਰਟ 'ਚ ਸੁਣਵਾਈ

ਦਯਾਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਛਤਰਪਤੀ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸੇ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਈ।

ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ (Prosecution) ਜਿਸ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ 'ਚੇਨ ਆਫ ਕਸਟਡੀ' (ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ) ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਖ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਸ਼ੀਲ ਨਾਗੂ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਵਿਕਰਮ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਬੈਂਚ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਈ।

ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ, ਆਰ. ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਜਤਿੰਦਰ ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਛਤਰਪਤੀ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਗੋਲੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੀਲਬੰਦ ਰਹੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੋਲੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸੀਲਬੰਦ ਸੀ, ਤਾਂ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀ (FSL) ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ?

ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੇ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ (Prosecution) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 22 ਨਵੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਏਮਜ਼ (AIIMS) ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੌਰਾਨ ਕੱਢੀ ਗਈ ਗੋਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੰਟੇਨਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਏਮਜ਼ ਦੀ ਸੀਲ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਪੈਕਟ ਸੀ, ਜੋ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਟਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸੀਲਬੰਦ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਕੰਟੇਨਰ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਲੀ ਕੱਢੀ ਗਈ। ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੈਕਟ ਉਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸੀਲਬੰਦ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਜਾਂਚ (Ballistic Test) ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਦਲੀਲ

ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਐਫ.ਐਸ.ਐਲ. (FSL) ਮਾਹਿਰ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਰਿਵਾਲਵਰ ਦੀ ਬਾਡੀ, ਡਰੱਮ ਅਤੇ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ 'ਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਵਿਗੜ ਚੁੱਕੀ (Deformed) ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਗੋਲੀ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਉੱਕਰਨਾ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੇ ਇਸ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਵਟੀ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਦੱਸਿਆ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਥਿਤ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਕਥਿਤ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਤਗਾਸਾ ਪੱਖ (Prosecution) ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਲਿੰਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਲਿੰਕ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅਧਾਰ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਛਤਰਪਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਦੋਸ਼ਸਿਧੀ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।