ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ 'ਨਾਨ-ਸਟਾਪ' ਲੜੀ....ਲੋਕਲ ਹੱਥ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਿਮਾਗ; ਚਾਰ ਸਾਲ ’ਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਕੰਬੇ ਪੰਜਾਬ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਣੇ ਚਾਰ ਸੂਬੇ

ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਜਾਗਰਣ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਮਈ 2022 ’ਚ ਮੋਹਾਲੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਪੈਲਡ ਗ੍ਰਨੇਡ (ਆਰਪੀਜੀ) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ’ਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਬੈਠੇ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ’ਚ ਹੈ।

ਆਰਪੀਜੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਮਲੇ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਮਲੇ ’ਚ ਹੈਂਡ ਗ੍ਰਨੇਡ ਅਤੇ ਆਈਈਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ’ਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਟੀਚੇ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਚ ਥਾਣੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲਾ ਇਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਛੋਟੇ ਹਮਲੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਅਤੇ ਆਈਈਡੀ ਹਮਲੇ, ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਲੋਜਿਸਟਿਕਸ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਨੈਟਵਰਕ ਰਾਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਪੈਟਰਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸਥਾਨਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਰਗਟ ਅਤੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੈਂਡਲਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।

ਬਦਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵੱਡੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਜਾਂ ਮਾਡਿਊਲ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਹਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨੈੱਟਵਰਕ ਡਿਸੈਂਟਰਲਾਈਜ਼ਡ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਡਿਊਲ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਚੇਨ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਥੱਲੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਕੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੂਬੇ ਦੇ ਥਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਆਈਐਸਆਈ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਆਈਐਸਆਈ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤੋਂ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਏ ਸਨ।

ਸਿਰਫ਼ 16 ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਹੀ 17 ਥਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ

ਸੂਬੇ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ 16 ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਹੀ 17 ਥਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੌਂ ਥਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ 21 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਈਆ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਆਈਈਡੀ ਨਾਲ ਉਡਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।