ਸੁਖਨਾ ਲੇਕ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ 'ਚ ਵਧਿਆ ਤੇਂਦੁਏ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਬੰਦ; ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਐਂਟਰੀ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ
ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। 26.11 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਭਾਵ ਲਗਪਗ 6,450 ਏਕੜ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਸੁਖਨਾ ਲੇਕ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਸੇਂਚੂਰੀ ਵਿਚ ਤੇਂਦੂਏ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਰਵੇ ਵਿਚ ਦੋ ਤੇਂਦੂਏ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Mon, 25 May 2026 11:05 AM (IST)
Updated Date: Mon, 25 May 2026 11:10 AM (IST)
ਬਲਵਾਨ ਕਰੀਵਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। 26.11 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਭਾਵ ਲਗਪਗ 6,450 ਏਕੜ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਸੁਖਨਾ ਲੇਕ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਸੇਂਚੂਰੀ ਵਿਚ ਤੇਂਦੂਏ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਰਵੇ ਵਿਚ ਦੋ ਤੇਂਦੂਏ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੈਮਰੇ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਂਚੂਰੀ ਵਿਚ ਜੈਵ ਵਭਿੰਨਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੇਂਦੂਏ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਦੀ ਥਾਂ ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਾਰਕ ਡੀਅਰ, ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ ਬਦਨੌਰ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਨਾਈਟ ਸਫਾਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂਯੋਗਤਾ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛਤਬੀੜ ਜੂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੀਮ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲੜੀਂਦੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਦੇ ਬਦਲ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਗਈ ਹੈ।
ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਨਾਲ ਵਧੇਗਾ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ
ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉਤਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕਣਗੇ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵੀ ਹੋਰ ਵਧੇਗਾ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ, ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ, ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਪੁਆਇੰਟ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰੁਕਦੇ ਹਨ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਸਫਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੰਗਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨੇਚਰ ਲਵਰ ਨਾਖੁਸ਼
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿਚ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਸੇ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਸੇਂਚੂਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸੇਂਚੂਰੀ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਨਾਲ ਸੁਖਦਾਈ ਪਲ਼ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਫਾਰੇਸਟ ਐਂਡ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਵਾਕ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਵਾਕ ਵਿਚ ਐਡਵੈਂਚਰ ਟ੍ਰੈਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਭਰੀ ਪਗਡੰਡੀ, ਕਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਮੰਡਰਾਉਂਦੇ ਵਾਇਲਡ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਨੇਪਲੀ ਗੇਟ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਾਸੰਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਤੇਂਦੂਏ ਦੀ ਦਾਖਲਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੇਚਰ ਲਵਰ ਨਾਖੁਸ਼ ਹਨ।
ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਐਨਕੇ ਝਿੰਗਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਇਲਡਲਾਈਫ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰਵੇ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਮਿਲਿਆ ਸੇਂਚੂਰੀ ਵਿੱਚ
- ਪੰਛੀ : 132 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 2 ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ 13 ਆਮ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- ਤਿਤਲੀਆਂ : 73 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਯੈਲੋ ਆਰੰਜ ਟਿਪ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਈ ਗਈ।
- ਸਤਨਧਾਰੀ : 16 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਭਰ, ਨੀਲਗਾਇ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਅਰ ਅਤੇ ਦੋ ਤੇਂਦੂਏ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
- ਸਰੀਸ੍ਰਪ : 13 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੱਪ, ਕੱਛੂ, ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਛਿਪਕਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
- ਵਨਸਪਤੀ : 79 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 43 ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ 14 ਝਾੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।